Có một điều khá thú vị là, hầu hết các chủ nhà khi làm tầng hầm đều rất “ám ảnh” với chuyện chống thấm. Ai cũng sợ nước ngầm, sợ mưa, sợ tường bị rò rỉ. Và thế là toàn bộ sự chú ý dồn vào việc chọn vật liệu chống thấm, làm lớp này lớp kia thật kỹ.
Nhưng rồi đến khi công trình hoàn thiện, bắt đầu sử dụng, một hiện tượng rất khó hiểu lại xuất hiện. Sàn hầm ướt. Không phải kiểu nước chảy vào từ một điểm nào đó, mà là ướt đều. Có chỗ còn đọng thành vũng nhỏ.Tường thì “đổ mồ hôi”, không khí lúc nào cũng có mùi ẩm nhẹ. Đi kiểm tra thì không thấy vết thấm. Không có chỗ nào nước rò vào cả. Lúc này, nhiều người bắt đầu hoang mang. Người thì nghĩ chống thấm kém, người thì nghi kết cấu có vấn đề. Và thường thì giải pháp được chọn là… chống thấm lại. Nhưng càng làm lại càng không hết.
Vì vấn đề thực sự không nằm ở chống thấm.
Khi tầng hầm “ướt” mà không phải do nước
Thứ đang xảy ra trong những trường hợp này là một hiện tượng rất cơ bản trong vật lý: ngưng tụ hơi nước. Không khí xung quanh chúng ta lúc nào cũng có hơi ẩm. Bình thường thì không nhìn thấy, nhưng khi không khí đó gặp một bề mặt đủ lạnh, hơi nước sẽ chuyển thành nước và bám lên bề mặt đó.
Bạn có thể dễ dàng hình dung qua một ví dụ quen thuộc: ly nước đá để ngoài trời. Một lúc sau, bên ngoài ly sẽ có nước đọng lại. Không phải nước từ trong ly chảy ra, mà là hơi nước trong không khí bị ngưng tụ. Tầng hầm cũng đang “làm điều tương tự”. Không khí trong hầm vốn đã ẩm, lại bị giữ kín. Trong khi đó, sàn và tường bê tông luôn lạnh hơn môi trường xung quanh. Khi hai yếu tố này gặp nhau, hơi nước bắt đầu ngưng tụ, và kết quả là bạn thấy sàn như “đổ mồ hôi”.
Điều đáng nói là hiện tượng này hoàn toàn có thể xảy ra trong một công trình chống thấm rất tốt.
Vì sao tầng hầm lại dễ bị ẩm như vậy?
Tầng hầm là một không gian rất đặc biệt. Nó nằm dưới mặt đất, xung quanh là đất – mà đất thì gần như luôn chứa nước. Điều đó khiến môi trường xung quanh hầm luôn có độ ẩm cao. Thêm vào đó, nhiều công trình khi thi công tầng hầm lại không xử lý phần thông gió một cách bài bản. Không khí ẩm bị giữ lại bên trong, không có đường thoát ra. Càng để lâu, độ ẩm càng tích tụ.
Trong khi đó, bản thân bê tông và đá lát lại là những vật liệu giữ lạnh khá tốt. Bề mặt sàn và tường vì thế luôn có nhiệt độ thấp hơn không khí trong hầm. Chỉ cần đủ ẩm và đủ lạnh, hiện tượng ngưng tụ sẽ xảy ra. Không cần mưa, không cần nước rò, tầng hầm vẫn có thể ướt.
Sai lầm lớn nhất khi thi công tầng hầm
Sai lầm phổ biến nhất là đánh đồng hai khái niệm: chống thấm và chống ẩm.
Chống thấm là để ngăn nước từ bên ngoài đi vào. Điều này là cần thiết, không ai phủ nhận. Nhưng chống ẩm lại là câu chuyện khác. Nó liên quan đến việc kiểm soát môi trường bên trong: không khí, độ ẩm, nhiệt độ bề mặt. Một tầng hầm có thể không thấm một giọt nước nào từ bên ngoài, nhưng vẫn ẩm ướt nếu không kiểm soát được hai yếu tố này. Và khi chỉ tập trung vào chống thấm mà bỏ qua chống ẩm, bạn gần như chắc chắn sẽ gặp vấn đề sau khi đưa vào sử dụng.
Hậu quả không đến ngay, nhưng chắc chắn sẽ đến
Ban đầu có thể chỉ là vài vũng nước nhỏ, một chút mùi ẩm. Nhưng theo thời gian, mọi thứ bắt đầu rõ ràng hơn. Nấm mốc xuất hiện ở các góc tường. Đồ đạc để dưới hầm bắt đầu có dấu hiệu ẩm, mốc. Kim loại bị han gỉ. Không khí trong nhà trở nên nặng và khó chịu hơn. Điều đáng lo là không khí từ tầng hầm không nằm yên ở đó. Nó sẽ di chuyển lên các tầng trên, ảnh hưởng đến toàn bộ không gian sống.
Thi công tầng hầm – làm đúng ngay từ thiết kế
Thi công tầng hầm dân dụng, điều quan trọng nhất không phải là chọn thêm một loại vật liệu chống thấm tốt hơn, mà là thay đổi cách nhìn về vấn đề. Tầng hầm không phải chỉ là một “khối bê tông dưới đất cần chống nước”, mà thực chất là một không gian kín có khí hậu riêng. Và một khi đã là không gian kín, thì bạn phải kiểm soát nó giống như cách người ta kiểm soát phòng máy, kho lạnh hay phòng kỹ thuật – chứ không thể để “tự nhiên” rồi hy vọng nó sẽ khô ráo.
Bắt đầu từ không khí, chứ không phải từ tường
Sai lầm phổ biến là mọi người nhìn vào tường, vào sàn, rồi tìm cách “bịt nước lại”. Nhưng như đã nói, nước bạn nhìn thấy trong hầm nhiều khi không đến từ bên ngoài, mà sinh ra ngay trong không khí. Vì vậy, nếu làm lại từ đầu, thứ cần được thiết kế trước tiên không phải là lớp chống thấm, mà là đường đi của không khí.
Không khí phải có đường vào và đường ra. Không cần quá phức tạp, nhưng phải có dòng chảy rõ ràng – đi qua hầm rồi thoát ra ngoài. Khi không khí được thay mới liên tục, độ ẩm sẽ không có cơ hội tích tụ đến mức gây ngưng tụ. Điều này nghe đơn giản, nhưng lại là thứ bị bỏ qua nhiều nhất trong thi công tầng hầm dân dụng.
Không khí vào không có nghĩa là hết ẩm
Tuy nhiên, chỉ có gió thôi vẫn chưa đủ, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm như ở Việt Nam. Không khí bên ngoài bản thân nó đã ẩm. Nếu chỉ đưa không khí đó vào hầm mà không kiểm soát gì thêm, bạn chỉ đang thay thế không khí ẩm này bằng một không khí… cũng ẩm tương tự.
Vì vậy, khi thiết kế bài bản, người ta không chỉ dừng ở thông gió, mà còn tính đến việc kiểm soát độ ẩm. Ở quy mô nhà ở, điều này có thể đơn giản là dự trù vị trí cho máy hút ẩm, hệ thống thoát nước, nguồn điện. Nghe có vẻ nhỏ, nhưng nếu không tính từ đầu, đến khi cần lắp thì lại rất bất tiện hoặc làm tạm bợ.
Ở những công trình cao cấp hơn, hệ thống điều hòa không khí (HVAC) sẽ được thiết kế để vừa làm mát, vừa kiểm soát độ ẩm. Khi đó, tầng hầm không còn là “khu vực ẩm thấp” nữa, mà trở thành một không gian sử dụng thực sự.
Giải quyết gốc rễ: bề mặt lạnh
Một yếu tố rất ít người để ý, nhưng lại quyết định việc có xảy ra ngưng tụ hay không, đó là nhiệt độ của bề mặt tường và sàn. Bạn có thể có không khí khá khô, nhưng nếu bề mặt quá lạnh, hơi nước vẫn sẽ ngưng tụ.
Vì vậy, trong các thiết kế chuẩn, người ta không để bê tông “trần trụi” tiếp xúc trực tiếp với không khí trong hầm, mà thường có thêm một lớp xử lý – có thể là lớp cách nhiệt, hoặc lớp hoàn thiện giúp giảm sự chênh lệch nhiệt độ. Mục tiêu không phải để “giữ ấm”, mà là để bề mặt không trở thành nơi đạt đến điểm sương. Khi không đạt đến điểm đó, hơi nước sẽ không thể chuyển thành nước.
Đừng để mọi thứ “liên thông tự do”
Một điểm nữa thường bị bỏ qua là việc phân chia không gian trong hầm. Khu để xe, nơi xe ra vào mang theo hơi ẩm và nhiệt độ thay đổi liên tục, không nên để thông hoàn toàn với các khu vực như phòng karaoke, phòng kho hay phòng sinh hoạt…Nếu mọi thứ liên thông, bạn có thể kiểm soát tốt một khu vực, nhưng khu vực khác lại liên tục “bơm” độ ẩm vào. Chỉ cần một cánh cửa kín, hoặc một giải pháp ngăn cách hợp lý, hiệu quả kiểm soát môi trường đã khác đi rất nhiều.
Khi làm đúng ngay từ đầu, bạn sẽ không phải “chữa cháy” về sau
Điểm chung của tất cả các giải pháp trên là: chúng không quá phức tạp, nhưng phải được nghĩ đến từ đầu. Khi đã hoàn thiện rồi, việc bổ sung luôn khó hơn, tốn kém hơn, và thường chỉ là giải pháp tình thế. Ngược lại, nếu ngay từ đầu bạn coi tầng hầm là một không gian cần kiểm soát không khí, độ ẩm và nhiệt độ, thì rất nhiều vấn đề sẽ không bao giờ xuất hiện.
Nếu bạn đang chuẩn bị thi công tầng hầm, hoặc đã gặp tình trạng ẩm, đọng nước nhưng chưa rõ nguyên nhân, thì việc xử lý đúng ngay từ đầu sẽ giúp bạn tiết kiệm rất nhiều chi phí về sau.Chúng tôi không chỉ tiếp cận vấn đề theo hướng chống thấm, mà tập trung vào việc phân tích toàn bộ môi trường tầng hầm – từ độ ẩm không khí, khả năng lưu thông gió cho đến điều kiện nhiệt độ bề mặt – để đưa ra giải pháp phù hợp nhất cho từng công trình.Mỗi tầng hầm là một trường hợp khác nhau, và nếu được đánh giá đúng, phần lớn vấn đề đều có thể xử lý triệt để mà không cần đập phá hay làm lại toàn bộ.
Nếu bạn cần tư vấn cụ thể cho công trình của mình, có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được hỗ trợ chi tiết.
SCON VIỆT NAM – CÔNG TY THIẾT KẾ,THI CÔNG TRỌN GÓI BIỆT THỰ, NHÀ PHỐ, KHÁCH SẠN
Liên hệ tư vấn:
Hotline/zalo: 097.169.3339
Website: https://scon.vn/
Email: [email protected]
Trụ sở: Tòa LK5.18, ngõ 49A, đường Thanh Liệt, Thanh Liệt, Thanh Trì, Hà Nội